Dúi mốc, một trong những loài động vật rừng thông thường được người dân gây nuôi. Ảnh: Sưu tầm

Động vật rừng thông thường là những loài động vật rừng không thuộc danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm và không thuộc các trường hợp được pháp luật quy định chế độ quản lý đặc biệt. Pháp luật cho phép tổ chức, cá nhân gây nuôi các loài động vật này khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định.

Điều quan trọng là người dân cần phân biệt rõ động vật rừng thông thường có nguồn gốc hợp pháp với động vật không có nguồn gốc hợp pháp hoặc động vật được săn bắt từ tự nhiên. Hiện nay, hoạt động nuôi động vật rừng thông thường được thực hiện theo quy định tại Thông tư số 85/2025/TT-BNNMT ngày 31/12/2025 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

Theo quy định tại Thông tư 85/2025/TT-BNNMT, việc nuôi động vật rừng thông thường phải bảo đảm:

Động vật đưa vào cơ sở nuôi phải có nguồn gốc hợp pháp, phù hợp với các quy định về quản lý lâm sản.

Người dân không nên mua con giống được săn bắt ngoài tự nhiên mà không có giấy tờ; không nhận động vật do người khác săn bắt trái phép; không mua động vật từ các cơ sở không có hồ sơ chứng minh nguồn gốc hợp pháp.

Bảo đảm an toàn trong quá trình nuôi

Cơ sở nuôi phải bảo đảm an toàn cho con người và tuân thủ các quy định có liên quan về môi trường, thú y và điều kiện chuồng trại.

Đối với những loài đã có tiêu chuẩn, quy chuẩn về chuồng trại thì phải thực hiện theo tiêu chuẩn, quy chuẩn đó. Nếu chưa có, pháp luật cho phép chủ cơ sở tự ban hành và áp dụng tiêu chuẩn cơ sở hoặc áp dụng tiêu chuẩn quốc tế, đồng thời phải chịu trách nhiệm trước pháp luật.

Phải mở sổ theo dõi quá trình nuôi

Chủ cơ sở phải mở sổ để theo dõi biến động đàn nuôi, trong đó ghi chép các thông tin như mua, bán, tặng cho, sinh sản, chết… Việc ghi chép phải đầy đủ, chính xác và phản ánh đúng thực tế đàn nuôi.

Phải thông báo cho cơ quan Kiểm lâm sở tại theo quy định

Trong thời hạn tối đa 03 ngày làm việc kể từ ngày đưa động vật rừng thông thường về cơ sở nuôi, chủ cơ sở phải gửi thông báo theo Mẫu số 11, Phụ lục II,

Thông tư số 85/2025/TT-BNNMT, kèm bản sao hồ sơ nguồn gốc của động vật đến cơ quan Kiểm lâm sở tại để theo dõi, quản lý.

Nuôi hợp pháp rồi, bán động vật như thế nào?

Việc nuôi động vật rừng thông thường hợp pháp không có nghĩa là khi bán hoặc chuyển giao có thể thực hiện tùy ý. Khi mua bán, chuyển giao, vận chuyển động vật, chủ cơ sở vẫn phải tuân thủ các quy định về nguồn gốc lâm sản và hồ sơ lâm sản tương ứng.

Theo Điều 11, Thông tư số 26/2025/TT-BNNMT ngày 31/12/2025, hồ sơ lâm sản là động vật rừng thông thường khi mua bán, chuyển giao quyền sở hữu, vận chuyển trong nước phải lập bảng kê lâm sản có xác nhận của cơ quan Kiểm lâm sở tại.

Tại địa bàn Ba Bể, việc xác nhận được thực hiện tại Hạt Kiểm lâm số 2, thôn Trưng Vương, xã Chợ Rã, tỉnh Thái Nguyên.

Những hành vi dễ dẫn đến vi phạm

Trong quá trình gây nuôi, chủ cơ sở có thể gặp rủi ro vi phạm pháp luật nếu thực hiện các hành vi như: Mua con giống không rõ nguồn gốc, bắt động vật ngoài tự nhiên đưa về nuôi, không mở sổ theo dõi, ghi sổ không đầy đủ hoặc không đúng thực tế, không thông báo cho cơ quan Kiểm lâm đúng thời hạn, khai tăng số lượng con sinh sản để “hợp thức hóa” động vật mua ngoài tự nhiên, bán động vật nhưng không thực hiện đúng quy định về hồ sơ, nguồn gốc, vận chuyển động vật không có hồ sơ cần thiết, nuôi một loài nhưng khai báo bằng tên loài khác, nuôi loài nguy cấp, quý, hiếm nhưng lại áp dụng quy định dành cho động vật rừng thông thường.

Vi phạm có thể bị xử phạt như thế nào?

Nghị định số 146/2026/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 25/6/2026, quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lâm nghiệp.

Theo quy định xử phạt về hồ sơ, sổ theo dõi, chủ cơ sở nuôi động vật rừngthông thường có thể bị phạt từ 10 triệu đồng đến 20 triệu đồng nếu không lập sổ, lập không đúng mẫu; không ghi chép hoặc ghi chép không đầy đủ, không đúng thực tế; hoặc không thông báo đúng thời hạn theo quy định.

Ngoài hình thức phạt tiền, tùy theo tính chất, mức độ và hành vi vi phạm, chủ cơ sở còn có thể phải thực hiện các biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định tại Nghị định số 146/2026/NĐ-CP.

Lưu ý, mức phạt nêu trên áp dụng đối với cá nhân. Trường hợp chủ thể vi phạm là tổ chức thì mức phạt tiền đối với cùng một hành vi thường được áp dụng gấp 02 lần mức phạt đối với cá nhân, theo Điều 4 Nghị định số 146/2026/NĐ-CP.

Gây nuôi động vật rừng không chỉ mang lại thu nhập cho người dân, mà còn là cách làm hiệu quả để giữ rừng, bảo vệ thiên nhiên bền vững. Chung tay bảo vệ động vật rừng cũng là góp phần bảo vệ rừng, bảo vệ đa dạng sinh học và gìn giữ môi trường sống cho các thế hệ mai sau./.

Bế Thị Chuyên

Kiểm lâm viên Tổ Kiểm lâm địa bàn Chợ Rã - Ba Bể